Het zou zo maar de titel van een gedicht kunnen zijn, een innerlijke wens of een mooi gevoel. Dat is het echter niet, 't is een blik op wat samen vooralsnog inhoudt op ons mooie planeetje.
Samen leven we maar samen maken we elkaar dood.
Samen zijn we mensen maar gedragen ons als beesten.
Samen hebben we alles maar de meesten echter niets.
Samen kunnen we alles maar doen slechts wat de enkeling opdraagt.
Geen wonder dat samen zo tot de verbeelding spreekt, ergens ligt in samen een prachtige wereld verscholen die erop wacht om naar buiten te komen, een wereld waarin samen die betekenis laat zien die veelal van binnen als warme wens gekoesterd wordt. Willen we echt ten koste van anderen leven, willen we echt onverschillig zijn ten aanzien van levend leed, willen we enkel opkijken tegen hen die alles hebben en zouden we echt graag slechts iets doen voor iemand van wie we ons afhankelijk achten?
Een kleine blik op de kalender laat zien dat we in het jaar 2012 leven en er volgens de algemeen geldende consensus dus al een paar millennia beschaving op hebben zitten. Duizenden jaren heeft de mens de mogelijkheid gehad om zichzelf en haar omgeving te leren kennen, duizenden jaren wordt al samen geleefd en toch, na al die jaren, draagt samen nog steeds een wensvorm. Onbewust leeft samen nog steeds als een goed gevoel, bewust is samen nog steeds een hoopje ellende.
Is het dat we na al die jaren samen leven nog niet weten hoe het zou kunnen of spelen er wat andere zaken mee die het echte samen slechts als illusie laten bestaan? Is samen een utopie of ligt er iets wezenlijks aan ten grondslag dat maar niet aan het licht wil komen? Graag nodig ik u uit om samen eens van gedachten te wisselen over een mogelijk samen in het huidige tranendal.
Anno 2012 zijn we veelal verworden tot dorpelingen en stedelingen en dat maakt het lastig voor een ieder om geheel zelfstandig zijn of haar haar behoeften qua eten, drinken, wonen, communicatie en vervoer te realiseren. Gelukkig hebben we elkaar en daarmee zouden we samen in ieders behoefte kunnen voorzien, een aardig idee maar helaas geen realiteit. Is ook niet zo heel raar wanneer je bedenkt hoeveel verschillende behoeften er zijn, de idee dat deze allemaal vervuld zouden kunnen worden is wel heel ver gezocht en vandaar dat we het misschien eens iets eenvoudiger kunnen proberen. Wanneer iets we het mogelijk zouden achten dat we met elkaar de meest basale behoeften van onszelf en elkaar zouden kunnen invullen, plus iets extra's, dan ligt daar iets voor ons samen.
De basale behoeften zoals eten, drinken, wonen, communicatie en vervoer aangevuld met vrije tijd en middelen om die tijd te besteden zijn tegenwoordig slechts voor een handjevol mensen beschikbaar en dat veelal ten koste van de mensen die niet voorzien zijn in die behoeften. Een nogal pijnlijke constatering dat samenleven in onze huidige wereld ten koste van elkaars meest basale behoeften en uiteindelijk leven gaat.
Het verborgen leed van een kind van zes dat veertien uur per dag in een sweatshop werkt wordt verpakt in een blitse verpakking en met winst verkocht om daarmee in de behoeften van de verkoper te voorzien. Hier hebben we het niet slechts over mega-corporaties die dat soort praktijken bezigen maar ook over de kleine ondernemer die goedkoper uit denkt te zijn door een paar containers uit china of india te importeren. Deze kleine ondernemer voelt zich gedwongen om dat soort stappen te zetten om daarmee net het hoofd boven water te kunnen houden en in zijn basisbehoeften te kunnen voorzien.
Het lijkt wel of we gedwongen worden zo ongeveer alles maar te doen en de ogen te sluiten voor de consequenties van onze daden, enkel en alleen om maar minimaal in onze basisbehoeften te voorzien. Niet geheel onlogisch maar toch wringt het, we zouden het best samen en voor elkaar kunnen en willen doen maar toch lijkt het eerst noodzakelijk om zelf voorzien te zijn in de basisbehoeften. Een dilemma.
Wanneer het mogelijk is om te onderkennen dat we voor het leven dat we leiden afhankelijk zijn van elkaar, en daarmee eigenlijk verplicht zijn aan elkaar om elkaar te laten leven op een wijze die het mogelijk maakt om elkaar zo goed mogelijk van dienst te zijn, dan zouden we eens kunnen onderzoeken hoe dat leven er op zijn minst uit zou moeten zien. Hiermee niet proberend een levenswijze voor te leggen maar een besef van vruchtbaarheid. Het overgrote merendeel der mensen komt het best tot zijn recht wanneer er geen angst ervaren wordt, geen angst om te sterven van honger, geen angst om dak- en thuisloos te zijn, kortweg geen angst om een tekort te ervaren in de meest basale behoeften. Zouden we er samen voor kunnen zorgen dat deze angst plaats maakt voor een zekere beschikbaarheid dan verdwijnen sterfte door honger, kinderarbeid, huisuitzettingen en meer drama van heden ten dage van het toneel.
Vanuit het besef dat we elkaar, en daarmee onszelf, het beste kunnen helpen wanneer iedereen gezond en zonder angst kan leven, is daar gelijk een primair doel te ontdekken. Het elkaar mogelijk maken dat een ieder, waar ook ter wereld, minimaal een bestaan kan leiden dat in basis zorgeloos is. Geen basisinkomen maar een basisbestaan. Een menswaardig bestaan. Een commitment dat we aan elkaar kunnen maken en de politiek en het bedrijfsleven mogen rustig meedoen.
Geen commitment? Ook goed maar besef dan dat het huidige klimaat beheerst wordt door sociopaten die een werkkracht niet zien als mens maar als vervangbare productie-eenheid, 't maakt hen werkelijk geen zak uit of de mens sterft want er zijn zat andere zielen die nog aan hun bestaansminimum moeten komen, desnoods door als soldaat anderen overhoop te knallen. En, zolang er soldaten zijn die anderen overhoop knallen komt iedereen vanzelf een keer een kogel tegen waardoor we een spelletje russische roulette spelen op mondiale schaal.
Er bestaat geen enkele fysieke beperking om iedereen te voorzien van minimaal een menswaardig bestaan dat zorgeloos is ten aanzien van zaken als een dak boven het hoofd, een gevulde maag, gezondheidszorg en tijd en middelen ter ontspanning. Er is zelfs geen fysieke beperking wanneer dit tot duurzaam groeiende welvaart en welzijn voor iedereen leidt. Slechts een eeuwenlange politiek van angst heeft de blik op de mogelijkheden met elkaar vertroebeld en deze vervangen door angst voor en strijd met elkaar.
Wat hierin meespeelt is datgene dat onder menswaardig wordt verstaan. Wanneer ieder ander als gelijkwaardig mens gezien wordt is het nogal primitief om een ander niet minimaal hetzelfde niveau van bestaan te gunnen dat zelf beleefd wordt. Wanneer het eigen leven menswaardig geacht wordt dan is alles dat minder is eenvoudigweg niet menswaardig. Ook bestaat er een nogal hardnekkige illusie dat het eigen bestaansniveau slechts te danken zou zijn aan jezelf, het doorzien van die illusie zou tot een besef van wederzijdse afhankelijkheid kunnen leiden. Waren het tenslotte niet andere mensen die jouw eten, kleertjes en schoentjes maakten toen je de tijd gegeven werd om op te groeien en te leren? En wie zorgt er voor je als je het straks zelf niet meer kunt?
Tijdens de eerste pak-em-beet achttien jaar die in het westen doorgebracht worden met opgroeien en studeren worden er in andere delen van de wereld al kinderen vanaf een jaar of zes ingezet om mobieltjes, schoenen en kleding in elkaar te zetten. Al mobiel bellend en die kleding dragend wordt dan graag de eigen prestatie afgezet tegen de zogenaamd onderontwikkelde medemens die schijnbaar maar niet in staat lijkt een bijdrage op niveau te leveren. Een kern van ongelijkwaardigheid die samen leven en samen groeien in de weg staat.
Om samen te leven en te groeien naar minimaal menswaardig en prettig bestaan voor iedereen lijkt het noodzakelijk dat het besef ontstaat dat wanneer jij een ander niet helpt om jou te helpen dat het geheel geen bestaansrecht heeft. Dit maakt ieder ander net zo belangrijk als jezelf en hierin is een basis te vinden die samen tot een realiteit maakt die in ieders voordeel uitpakt. Een som die meer is dan de delen.
Het gaat er dan ook niet om om iedereen evenveel te laten doen of te laten bijdragen maar slechts om het doel an sich dat voortkomt uit een besef van verantwoordelijkheid en afhankelijkheid voor het samen leven. Feitelijk maakt het geen bal uit door welke verdeelsleutel het doel bereikt wordt en daarmee resteert slechts de wil tot realisatie. Nog voor er allerlei betogen gehouden gaan worden over wie wel kan werken en wat met ouderen enzovoorts staat één ding: het resultaat. Een politicus zou kunnen zeggen: een doel en visie waar onze natie 's morgens graag het bed voor uit komt en samen mee aan de slag gaat, voorwaarts!
Dit besef van onderlinge afhankelijkheid zou iets kunnen zijn van en voor mensen. Samen met en voor elkaar heeft dan ook geen politiek nodig, met elkaar voor elkaar is voldoende. Eenvoudigweg zorgen voor een ander in wetenschap dat er voor jou gezorgd wordt. Hier is een statement te maken dat afrekent met vele millennia ellende en onwetendheid.
Utopisch en onmogelijk? Misschien zou het kunnen helpen een begin te maken door te stoppen met het steunen van alles dat niet bijdraagt aan een menswaardig bestaan voor iedereen.
Producten kopen van een bedrijf dat leeft door uitbuiting? Liever een mailtje sturen met geacht bedrijf, u had een klant kunnen hebben maar helaas werkt u niet mee aan een doel dat leidt tot een menswaardig bestaan voor iedereen, maak uw commitment en u heeft een klant.
Ook de huidige politiek zou bewerkt kunnen worden om haar kleur te laten bekennen door de gewetensvraag te stellen. Een eenvoudige zwart-wit keuze, voor minimaal een menswaardig bestaan voor iedereen of er tegen, geen gekonkel.
Wie weet, misschien komen we samen tot meer en kunnen we samen laten leven zoals het van binnen voelt.